धाराशिव : प्रधानमंत्री पीकविमा योजनेअंतर्गत नुकसानभरपाई निश्चित करताना तंत्रज्ञानावर आधारित ‘येस-टेक’ (YES-TECH) पद्धतीमुळे प्रत्यक्ष शेतातील उत्पादन आणि तांत्रिक अंदाजात मोठी तफावत निर्माण होत आहे. हा मुद्दा आपण राज्य सरकारच्या निदर्शनास आणून दिला होता. याच मुद्द्याची आता मुख्यमंत्री देवेंद्रजी फडणवीस साहेबांनी अत्यंत गांभीर्याने दखल घेतली आहे. तांत्रिक त्रुटी दूर करून राज्यभरातील शेतकरी बांधवांना न्याय देण्याची मागणी मुख्यमंत्री देवेंद्रजी फडणवीस यांनी केंद्रीय कृषिमंत्री शिवराजसिंहजी चौहान यांच्याकडे पत्राद्वारे केली असल्याची माहिती आमदार राणाजगजितसिंह पाटील यांनी दिली आहे.
खरीप २०२५-२६ मध्ये धाराशिव जिल्ह्यात तांत्रिक उत्पादन निश्चितीबाबत मोठ्या प्रमाणात तक्रारी प्राप्त झाल्यानंतर आपण दिनांक २०/४/२०२६ रोजी जिल्हाधिकारी यांना सूचना देऊन परभणी येथील वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठातील तज्ञांच्या पथकाला या विषयात अहवाल तयार करण्यासाठी धाराशिवाला बोलावले होते. हवामानशास्त्रज्ञ डॉ. के. के. डाखोरे यांच्या तज्ञ पथकाकडून स्वतंत्र वैज्ञानिक अभ्यास करण्यात आला व या अभ्यासात DSSAT मॉडेलद्वारे निश्चित होणारे उत्पादन, प्रत्यक्ष पीक कापणी प्रयोग, हवामानातील बदल, अतिवृष्टी, पाणी साचणे, रोग-किडींचा प्रादुर्भाव आणि स्थानिक कृषी परिस्थिती यांचा तुलनात्मक अभ्यास मांडण्यात आला. या अभ्यासातून तांत्रिक उत्पादन निश्चिती आणि प्रत्यक्ष उत्पादनामध्ये मोठा फरक असल्याचे आपण सर्वप्रथम आकडेवारीसह राज्य सरकारला पत्राद्वारे अवगत केल्याचे आमदार राणाजगजितसिंह पाटील यांनी सांगितले आहे. स्वतः कृषिमंत्री दत्तात्रय भरणे यांच्याशी चर्चा करून, अधिकृत बैठकीत हा प्रश्न मांडला होता. प्रत्यक्ष शेतातील परिस्थिती, पीक कापणी प्रयोगातून मिळणारे उत्पादन आणि तांत्रिक पद्धतीने निश्चित होणारे उत्पादन यामध्ये मोठी तफावत असल्याने त्याचा थेट परिणाम शेतकऱ्यांच्या पीकविमा दाव्यांवर होत आहे, असे आपण निदर्शनास आणून देत कृषी विद्यापीठाचा अहवाल मांडला होता. या पार्श्वभूमीवर मुख्यमंत्री देवेंद्रजी फडणवीस साहेबांनी केंद्रीय कृषिमंत्र्यांना पाठविलेल्या पत्रात धाराशिव येथील कृषी विद्यापीठाच्या अभ्यासाचा उल्लेख करत संबंधित अहवाल देखील पत्र सहा जोडला आहे.
खरीप २०२६ च्या उत्पादन निश्चितीमध्ये पीक कापणी प्रयोग आणि तंत्रज्ञानावर आधारित उत्पादनाचा प्रत्येकी ५० टक्के भार विचारात घेतला जात असल्याने अशा तफावतींचा विमा भरपाईवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे प्रत्यक्ष नुकसान झालेल्या शेतकऱ्यांना अपेक्षित भरपाई मिळण्यात अडचणी निर्माण होऊ शकतात. मुख्यमंत्र्यांनी केंद्राकडे मांडलेल्या या भूमिकेमुळे राज्य सरकारच्या माध्यमातून उपस्थित केलेल्या प्रश्नाला पुढील स्तरावर आता बळ मिळाले असून, प्रत्यक्ष उत्पादनाच्या आधारे शेतकऱ्यांना न्याय मिळवून देण्यासाठी आपला सातत्याने पाठपुरावा सुरूच राहणार असल्याची ग्वाहीही आमदार राणाजगजितसिंह पाटील यांनी दिली.
तांत्रिक त्रुटींमुळे भरपाई नाकारलेल्या शेतकऱ्यांना दिलासा
‘येस-टेक’ आणि पीक कापणी प्रयोगातील उत्पादनाच्या तफावतींचा परिणाम केवळ आकडेवारीपुरता मर्यादित नसून, त्याचा संबंध शेतकऱ्यांना मिळणाऱ्या पीकविमा भरपाईशी आहे. त्यामुळे या प्रकरणाची सर्वंकष तपासणी करून उत्पादन निश्चितीच्या पद्धतीत आवश्यक त्या सुधारणा कराव्यात, अशी मागणीही मुख्यमंत्री देवेंद्रजी फडणवीस यांनी केली आहे. तसेच तांत्रिक त्रुटींमुळे किंवा उत्पादन निश्चितीतील विसंगतींमुळे पीक नुकसान होऊनही विमाभरपाईपासून वंचित राहिलेल्या शेतकऱ्यांना त्यांची नियमानुसार देय असलेली भरपाई मिळावी, यासाठी संबंधित यंत्रणांना आवश्यक निर्देश द्यावेत, अशी विनंतीही मुख्यमंत्र्यांनी केली केली असल्याचे आमदार राणाजगजितसिंह पाटील यांनी सांगितले आहे.
