महाराष्ट्राची कुलस्वामिनी श्री तुळजाभवानी देविजींच्या शारदीय नवरात्रोत्सव पूर्वीच्या मंचकी निद्रेस रविवारी (दि. १४) रात्री भाद्रपद वद्य अष्टमीस प्रारंभझाला. देविजींची ही मंचकी निद्रा अश्विन शुद्ध प्रतिपदेच्या पहाटेपर्यंत चालणार आहे.(Shardiya Navratri 2025)
शारदीय नवरात्रोत्सवपूर्वी श्री तुळजाभवानी देविजींची मुख्य मूर्ती विश्रांतीकरिता निद्रीस्त करण्याची प्राचीन परंपरा आहे. त्यानुसार रविवारी रात्री साडेआठ वाजता हा सोहळा पार पडला. तुळजाभवानी देविजींच्या मंचकी निद्रेसाठीची पूर्वतयारी मंदिरात रविवारी स. १० वाजेपासून सुरु झाली. प्रथम शेकडो सुवासिनींनी देविजींच्या गादीचा कापूस वेचून स्वच्छ करण्यासाठी गर्दी केली होती. यात आराधी सुवासिनी महिला, देविभक्त मंडळी मोठ्या संखेने उपस्थित होत्या.
प्रथम गादीच्या कापसाची हळदी-कुंकूवाने पूजा केली व नंतर आराधी महिलांनी एकमेकांना कुंकू लावून देविजींची गाणी म्हणत कापूस वेचुन स्वछ केला. हे काम पूर्ण होताच मंदिर संस्थानने या सुवासिनींची खणाने ओटी भरली. त्यानंतर मुस्लिम धर्मिय असलेल्या पिंजारी समाजातील शेख यांनी देविजींच्या गादीचा कापूस पिंजून दिल्यानंतर नकाते कुटुंबियांनी गाद्यामध्ये कापूस भरुन गादी मंचकी निद्रेसाठी तयार केली. त्यानंतर पलंगे कुटुंबियांनी चांदीच्या पलंगावर सुताच्या दोन ते अडीच इंच रुंदीच्या पट्या तयार केल्या. त्याखाली पलंगाला घट्ट बांधून बंदीस्त केल्या. यानंतर त्यावर तीन गाद्या अंथरण्यात आल्या व मंचकी निद्रेसाठी शयनगृह सज्ज करण्यात आले. सायंकाळी देविजीस भाविकांचे पंचामृत अभिषेक झाल्यानंतर मुर्ती स्वच्छ करुन ती अलगद उचलत शेजघरातील चांदीच्या पलंगावर निद्रीस्त करण्यात आली. त्यानंतर देविजींला चंदनाचा मळवट भरण्यात आला.
यावेळी देविजीस सोन्याचे नेत्र व नाकात नथ एवढेच सुवर्णालंकार घातले जातात. मुर्तीवर साड्या टाकून त्यावर मखमली रझई टाकण्यात आली. यावेळी पाळीचे भोपे पुजारी, महंत, मंदिर समितीचे ट्रस्टी व धार्मिक तसेच प्रशासकीय व्यवस्थापकासह देविजींचे कर्मचारी उपस्थित होते. देविजींना नैवेद्य वाढवून आरती व प्रक्षाळ पूजेनंतर मंदिर बंद करण्यात आले. ही देविजींची मूळ मुर्ती अश्विन शुद्ध प्रतिपदेस म्हणजे सोमवारी (दि.२२) पहाटे सिंहासनाधिष्ठ केली जाणार आहे. त्यानंतर दु. १२ वा. सिंह गाभाऱ्यात ईशान्य दिशेला घटस्थापना करून शारदीय नवरात्रोत्सवास प्रारंभकरण्यात येणार आहे.
